جهان شناسی اسلامی
لزوم نقد جهانشناسی متجدد در پرتو مطالعه جهان شناسی
و
لزوم آشنایی و مطالعه فلسفه های طبیعت و روانشناسی
دنیای متجدد واجد جهان شناسی (cosmology) به معنای حقیقی کلمه نیست، ولی نظریه هیات متعددی درباره ی جهان وجود دارد که مبتنی بر تعمیم دادن فیزیک جدید به کل جهان است، اما در تمدن اسلامی اشکال متعددی از جهان شناسی بسط و پرورش یافت که همه با تعالیم اساسی قرآن درباره ی آفرینش جهان توسط خداوند، مراتب اعلای وجد که با ملکوت مذکور در قرآن مرتبط است و تعالیمی از این دست ارتباط دارند. باید نخست این جهان شناسی ها را، که سرشتی بسیرا رمزی و نمادین داند وهیچ شکلی از فیزیک یا نجوم جدید نمی تواند آن ها را ابطال کند، به همراه معنا و مدلول مابعدالطبیعی و دینی کامل آن ها که روی دادهایی نظیر معراج شبانه ی پیامبر اکرم (ص) را نیز تبیین می کنند، به دانشجویان آموخت.
قُلْنَا اهْبِطُواْ مِنْهَا جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم منی هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ